پژوهشهای کاربردی برای مهار بیابانزایی و گرد و غبار
رئیس موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور میگوید که این موسسه از گذشته بخشی تخصصی برای تحقیقات بیابان داشته و محققان آن در زمینه موضوعاتی مانند بیابانزایی، گرد و غبار، خشکی و نشست خاک فعالیت کردهاند.
گرد و غبار، خشکی، نشست خاک و گسترش بیابانزایی از مهمترین چالشهای محیطی کشور به شمار میروند؛ چالشهایی که در سالهای اخیر آثار آنها بیش از گذشته در برخی مناطق کشور از جمله خوزستان و سیستان نمایان شده است. در این میان، پژوهشگران موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور سالهاست بر یافتن راهکارهایی برای کنترل این پدیدهها و افزایش تابآوری اکوسیستمهای طبیعی متمرکز شدهاند.
از اینرو علی علیزاده علیآبادی در گفتوگو با ایانا با اشاره به نتایج این پژوهشها بیان میکند که دستاوردهای موسسه در حوزه تثبیت شنهای روان و گرد و غبار، همچنین ارائه راهکارهای بیولوژیک و غیربیولوژیک برای جلوگیری از جابهجایی شنها و کنترل گرد و غبار شکل گرفته است.
به گفته او، یکی از نمونههای اجرایی این دستاوردها به خوزستان بازمیگردد؛ جایی که پس از تشدید پدیده گرد و غبار، موسسه فعالیتهای تحقیقاتی و توصیههای اجرایی خود را در منطقه دنبال کرد. در این برنامهها از کاشت نهال، سطوح آبگیر باران، آبخوانداری و آبخیزداری برای کنترل کانونهای گرد و غبار استفاده شد.
رئیس موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور میافزاید: «برخی از کانونهای گرد و غبار که توسط موسسه شناسایی شده بودند، با بهرهگیری از دستاوردهای علمی کنترل شدند و اجرای این دستاوردها در منطقه سیستان نیز در حال انجام است.»
علیزاده علیآبادی معتقد است فعالیتهای احیایی، توسعهای و حفاظتی در مراتع، بیابانها و جنگلها بدون همراهی مردم بومی مناطق به نتیجه نخواهد رسید.
او در این باره ادامه میدهد که در موسسه اعضای هیئت علمی با تخصصهای اجتماعی و اقتصادی فعالیت میکنند که مأموریت آنها بررسی شیوههای استفاده از ظرفیت جوامع محلی در برنامههای بیابانزدایی است.
به گفته رئیس موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، یکی از اقدامات انجامشده، جمعآوری و مستندسازی روشها و فناوریهای سنتی اقوام مختلف در مناطق گوناگون کشور بوده است؛ روشهایی که سالها توسط جوامع محلی برای مدیریت سرزمین خود به کار گرفته شدهاند و اکنون گردآوری، چاپ و منتشر شدهاند.
او میافزاید: «برنامه موسسه این است که با همکاری معاونت آموزش سازمان تات، آموزشهای لازم در اختیار جوامع محلی قرار گیرد تا مهارتهایی را کسب کنند که بتوان از آنها در مسیر تحقق اهداف و دستاوردهای تدوینشده بهره برد.»
در کنار این اقدامات، تغییر اقلیم و افزایش گرد و غبار ضرورت توجه به راهکارهای سازگاری را بیش از پیش نمایان کرده است. به همین دلیل، بخشهای تحقیقات بیابان، مرتع و جنگل موسسه در سالهای اخیر بر شناسایی گونههای گیاهی مقاوم به شرایط سخت محیطی تمرکز کردهاند.
بنابراظهارات علیزاده یکی از مهمترین راهکارهای سازگاری، شناسایی ارقام و واریتههای گیاهان مرتعی و بیابانی مقاوم به خشکی و شوری و تلاش برای افزایش مقاومت آنها است.
او میافزاید: «گونههایی مانند گز شاهی، انواع آتریپلکس و تاغ از جمله گونههای مقاومی هستند که برای مناطق مختلف کشور شناسایی و معرفی شدهاند. همچنین گونههای مناسب هر منطقه، روش کاشت و نحوه استقرار آنها نیز مشخص شده است.»
رئیس موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور اظهار امیدواری میکند که از این ظرفیتها در طرحهای مختلف از جمله طرح یک میلیارد درخت استفاده شود؛ گونههایی که به گفته او میتوانند علاوه بر افزایش پوشش گیاهی و سبز کردن مناطق بیابانی، برای چرای دامهایی مانند شتر نیز مورد استفاده قرار گیرند و در تثبیت خاک و کاهش گرد و غبار نقشآفرین باشند.
به این ترتیب، مجموعهای از پژوهشهای انجامشده در حوزه بیابان، مرتع و جنگل اکنون از مرحله شناسایی مسئله و ارائه راهکار عبور کرده و بخشی از آنها در عرصه اجرا به کار گرفته شدهاند؛ مسیری که از کنترل کانونهای گرد و غبار آغاز میشود و تا توسعه پوشش گیاهی مقاوم و مشارکت جوامع محلی در مدیریت سرزمین ادامه پیدا میکند.
خبرگزاری ایانا
|